Paytm Payments Bank : पेटीएम पेमेंट्स बँकेचा बँकिंग परवाना RBI कडून रद्द; ठेवीदारांच्या पैशांचे काय? वाचा सविस्तर
मुंबई : RBI च्या एका धाडसी निर्णयामुळे भारतीय बँकिंग क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) शुक्रवारी, २४ एप्रिल २०२६ रोजी ऐतिहासिक आणि कठोर पाऊल उचलत ‘पेटीएम पेमेंट्स बँक लिमिटेड’चा (PPBL) बँकिंग परवाना रद्द करण्याचा निर्णय घेतला आहे. बँकिंग नियमन कायदा १९४९ च्या कलम २२(४) मधील तरतुदींनुसार हा निर्णय घेण्यात आला असून, आजच्या कामकाजाच्या समाप्तीपासून हा आदेश लागू झाला आहे.
RBI ने इतका कठोर निर्णय का घेतला?
आरबीआयच्या तपासणीत पेटीएम पेमेंट्स बँकेच्या (Paytm Payments Bank) कामकाजात अनेक गंभीर त्रुटी आढळून आल्या होत्या. प्रामुख्याने KYC (Know Your Customer) नियमांचे उल्लंघन, संशयास्पद व्यवहारांवर देखरेख ठेवण्यात आलेले अपयश आणि वारंवार सूचना देऊनही कार्यनियमांचे पालन न करणे, या कारणांमुळे ही कारवाई करण्यात आली आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या मते, बँकेचा सध्याचा कारभार हा ठेवीदारांच्या हितासाठी आणि स्वतः बँकेच्या भविष्यासाठी अत्यंत हानिकारक ठरणारा होता.
सततच्या इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष
पेटीएम बँकेवरील ही कारवाई अचानक झालेली नाही. यापूर्वी मार्च २०२२ मध्ये आरबीआयने बँकेला नवीन ग्राहक जोडण्यास बंदी घातली होती. २०२४ च्या सुरुवातीला नवीन ठेवी, क्रेडिट व्यवहार आणि वॉलेट टॉप-अप स्वीकारण्यावरही निर्बंध लादण्यात आले होते.
अनेक संधी आणि इशारे देऊनही व्यवस्थापनाकडून समाधानकारक सुधारणा न झाल्याने अखेर परवाना रद्द करण्याचा अंतिम निर्णय घेण्यात आला.
ठेवीदारांचे पैसे सुरक्षित आहेत का?
बँकेचा परवाना रद्द झाल्यामुळे ग्राहकांमध्ये चिंतेचे वातावरण असले तरी, आरबीआयने ठेवीदारांना दिलासा दिला आहे. बँकेकडे सर्व देणी आणि ठेवी परत करण्यासाठी पुरेशी तरलता (Liquidity) उपलब्ध असल्याचे आरबीआयने स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे ग्राहकांचे पैसे पूर्णपणे सुरक्षित आहेत.
पुढील प्रक्रिया काय असेल?
१. ग्राहक त्यांच्या खात्यातील सध्याची रक्कम (Withdrawal) काढू शकतील.
२. बँक बंद करण्याची (Winding-up) प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी आरबीआय आता उच्च न्यायालयात याचिका दाखल करणार आहे.
३. न्यायालयाच्या देखरेखीखाली आणि नियुक्त लिक्विडेटरच्या माध्यमातून ग्राहकांना त्यांचे पैसे परत मिळण्याची प्रक्रिया पार पडेल.
Paytm UPI वापरणाऱ्यांचे काय?
सामान्य वापरकर्त्यांसाठी एक महत्त्वाची बाब म्हणजे, जर तुमचे Paytm UPI हे पेटीएम पेमेंट्स बँकेव्यतिरिक्त इतर बँकांशी (उदा. SBI, HDFC, ICICI इ.) जोडलेले असेल, तर ते अॅप पूर्वीप्रमाणेच सुरू राहू शकते. केवळ पेटीएम पेमेंट बँकेशी निगडित सेवा आता बंद होतील.
महत्त्वाचे मुद्दे एका नजरेत
निर्णय: बँकिंग परवाना कायमचा रद्द.
आधार: बँकिंग नियमन कायदा १९४९, कलम २२(४).
कारण: नियमबाह्य व्यवहार आणि KYC मधील गंभीर त्रुटी.
स्थिती: नवीन बँकिंग व्यवहार, ठेवी स्वीकारणे आता पूर्णपणे बंद.
सुरक्षितता: ठेवीदारांचे पैसे सुरक्षित, आरबीआय हायकोर्टात जाणार.